Themelet dhe Ëndrra e Kamotshme
Qyteti i Ferizajt, si një prej qendrave më të mëdha të Kosovës, e kishte ndjerë herët nevojën për një vatër të edukimit profesional muzikor. Kjo nevojë buronte jo vetëm nga mungesa e kuadrit të specializuar në shkollat e përgjithshme, por edhe nga dëshira e qytetarëve për një jetë më të pasur artistike e kulturore.
Ndonëse kjo ëndërr u ballafaqua me vështirësi të shumta politike e administrative të kohës, ajo nisi të konkretizohej në vitin 1996. Deri në atë kohë, nxënësit ferizajas ishin të detyruar të udhëtonin drejt komunave të tjera për t'u profesionalizuar, duke u përballur me sfida të mëdha ekonomike dhe mungesë të kuadrit vendor.
Hapat e Parë dhe Cikli i Ulët (1996)
Merita kryesore për hapjen e shkollës muzikore në Ferizaj i takon z. Sabri Berisha, i cili në qershor të vitit 1996, i drejtoi një kërkesë zyrtare Këshillit Komunal të Arsimit. Me mbështetjen e kryetarit të atëhershëm, z. Rrustem Sefedini, kërkesa u miratua dhe u dërgua në Ministrinë e Arsimit në Prishtinë, ku u gjeti përkrahjen e menjëhershme të z. Rexhep Osmanit, i cili udhëhiqte arsimin e Republikës së Kosovës në atë kohë.
Kështu, në shtator të vitit 1996, Ministria e Arsimit mori vendim për themelimin e shkollës. Si objekt i parë u caktua Shkolla Fillore "Gjon Serreqi", ndërsa drejtor i parë ishte z. Sabri Berisha.
Mësimi në Shkollën e Ulët të Muzikës filloi zyrtarisht më 10 tetor 1996 me gjithsej 38 nxënës në gjeneratën e parë. Procesi mësimor filloi në tri klasa, me katër seksione kryesore:
- Piano
- Violinë
- Kitarë
- Flaut
Audicioni u realizua nga pedagogë të ardhur kryesisht nga Prishtina, Gjilani dhe Ferizaj, duke tërhequr nxënës jo vetëm nga Ferizaj, por edhe nga komunat fqinje si Shtimja, Shtërpca dhe Kaçaniku. Kuadri i parë arsimor ishte kryesisht nga komunat e tjera, të cilët me vullnet të madh tejkaluan vështirësitë e fillimit.
Hapja e Ciklit të Mesëm si Paralele e Ndarë (1998)
Suksesi i arritur pas dy vitesh punë në shkollën e ulët shtoi besimin për vazhdimësinë normale të shkollimit muzikor në Ferizaj. Mbi këtë bazë, në vitin 1998, Këshilli i Arsimit në Ferizaj, pas kërkesës së shkollës fillore "Gjon Serreqi" dhe shkollës së ulët të muzikës, bëri kërkesë zyrtare për hapjen e ciklit të lartë (shkollës së mesme).
Ministria e Arsimit e Republikës së Kosovës e miratoi këtë kërkesë, duke mundësuar që në shtator të vitit 1998, Shkolla e Mesme e Muzikës në Ferizaj të fillonte punën në drejtimin e përgjithshëm, por në atë kohë si paralele e ndarë e Shkollës së Mesme të Muzikës "Prenk Jakova" nga Prishtina.
Në këtë vit të parë u regjistruan gjithsej 24 nxënës. Numri i nxënësve dhe mësimdhënësve filloi të rritej shpejt, falë edhe kontributit të madh të kuadrit nga komunat e tjera që sakrifikuan për zhvillimin e jetës muzikore në Ferizaj.
Pavarësimi Institucional dhe Emërtimi "Çesk Zadeja" (2000)
Pas përfundimit të luftës, në vitin shkollor 1999-2000, nxënësit filluan të ndjekin mësimet edhe në instrumentin e klarinetës (fillimisht si instrument i dytë krahas pianos). Katër gjeneratat e para të shkollës së mesme u diplomuan në drejtimin Bashkëpunëtor Muzikor.
Meqenëse shkolla tashmë plotësonte të gjitha kushtet për të funksionuar më vete, u parashtrua kërkesa për pavarësim nga prindërit, drejtoria e shkollës dhe Drejtori i Departamentit të Arsimit në Ferizaj, z. Shyqeri Hasani. Kjo kërkesë u miratua nga Departamenti i Arsimit dhe Shkencës (DASH) në Prishtinë, proces ky që u ndihmua çmueshëm edhe nga zëvendësambasadorja e UNMIK-ut, znj. Diana Pezzini.
Me vendimin zyrtar Nr. DASH 8/2000 të datës 24.08.2000, institucionit iu dha emri i kompozitorit të shquar shqiptar, "Çesk Zadeja". Më 15 nëntor 2000, Shkolla e Muzikës "Çesk Zadeja" u pavarësua plotësisht nga Shkolla Fillore "Gjon Serreqi" dhe nga shkolla "Prenk Jakova" e Prishtinës, duke u zhvendosur në një objekt të ri shkollor.
Zhvillimi i Mëtutjeshëm dhe Profilizimi i Arteve
Me kalimin e viteve, shkolla pasuroi programet e saj arsimore:
- Viti Shkollor 2002-2003: Ministria e Arsimit i dha shkollës licencën për Drejtimin Instrumental, duke shtuar seksionet: Piano, Solokëndim, Flaut, Violinë, Violë, Kitarë.
- Viti Shkollor 2008-2009: Drejtimit instrumental i shtohen edhe instrumentet frymore: Trumpetë dhe Fagot.
- Viti 2016: Shkolla bën një hap të madh drejt diversifikimit duke hapur drejtimin e Artit Figurativ Aplikativ, me iniciativën e artistëve të qytetit, duke u shndërruar kështu në një shkollë gjithëpërfshirëse të arteve (Muzikë dhe Arte Figurative).
Udhëheqësit e Shkollës Ndër Vite
Puna, sakrifica dhe suksesi i këtij institucioni mban vulën e drejtuesve që e udhëhoqën me përkushtim në etapa të ndryshme historike:
- Sabri Berisha
- Shaqir Govogri
- Lindita Isufi
- Melihate Kelmendi
- Bardhyl Abazi
- Pranvera G. Sylejmani (Drejtoreshë aktuale)
Sot, Shkolla e Mesme e Arteve "Çesk Zadeja" në Ferizaj mbetet një nga shtyllat më të rëndësishme të identitetit kulturor dhe arsimor të qytetit, duke edukuar breza artistësh që shkëlqejnë në skenat vendore dhe ndërkombëtare.